Tết Đoan Ngọ là gì?

Tết Đoan Ngọ là một trong những ngày Tết truyền thống quan trọng của người Việt, diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Ngày Tết này còn được gọi bằng nhiều tên khác như:

• Tết diệt sâu bọ

• Tết mùng 5 tháng 5

• Tết Đoan Dương

Trong đó, “Đoan” nghĩa là bắt đầu, “Ngọ” là giờ Ngọ – khoảng 11h đến 13h trưa. Vì vậy, Tết Đoan Ngọ còn mang ý nghĩa là bắt đầu mọi việc vào đúng giờ Ngọ để mang lại may mắn.

Theo dân gian xưa, đây là thời điểm giao mùa, khí hậu thay đổi mạnh, sâu bọ sinh sôi nảy nở gây hại cho cây trồng và cơ thể con người. Vì vậy, người dân làm lễ cúng trời đất, tổ tiên và ăn một số món có tính đặc trưng như:

✔ cơm rượu
✔ trái cây
✔ bánh tro
✔ chè
✔ rượu nếp

Mục đích là “diệt sâu bọ trong người”, xua đi bệnh tật và điều xấu, cầu mong sức khỏe – mùa màng bội thu.

Vì vậy, ở nhiều nơi, ngay khi thức dậy vào sáng mùng 5/5, mọi người thường ăn trái cây chua, cơm rượu nếp hoặc bánh tro trước khi dùng bữa sáng. Người xưa tin rằng đây là cách để tiêu diệt sâu bọ đang ẩn trong cơ thể.

🌿 Ý nghĩa của Tết Đoan Ngọ trong đời sống người Việt

Tết Đoan Ngọ không chỉ đơn thuần là một ngày lễ, mà còn mang trong mình nhiều giá trị văn hóa, tín ngưỡng và triết lý sống.

✨ 1. Diệt sâu bọ – bảo vệ sức khỏe

Thời điểm tháng 5 âm lịch thường là lúc giao mùa, thời tiết oi bức, dễ sinh ra bệnh tật. Việc ăn cơm rượu, hoa quả chua, hoặc các món dân gian giúp:

• Thanh nhiệt cơ thể

• Bổ sung năng lượng

• Tăng đề kháng

Đây là tri thức dân gian kết hợp giữa tâm linh và y học truyền thống.

✨ 2. Tri ân tổ tiên – hướng về cội nguồn

Vào ngày này, các gia đình đều:

• Lau dọn bàn thờ

• Chuẩn bị mâm lễ

• Thắp hương tưởng nhớ tổ tiên

Qua đó thể hiện lòng hiếu kính, biết ơn những người đi trước đã che chở và phù hộ con cháu.

✨ 3. Cầu mùa màng bội thu

Theo truyền thuyết dân gian, vào đúng ngày 5/5, ông lão Đôi Truân đã chỉ dẫn nông dân lập lễ cúng để xua đuổi sâu bọ phá hoại mùa màng. Từ đó, người dân duy trì phong tục này để cầu cho một năm lúa gạo no đủ.

✨ 4. Thanh lọc tâm – thân – trí

Tết Đoan Ngọ còn mang ý nghĩa:

• Gột rửa những điều xui rủi

• Bỏ lại phiền muộn

• Hướng đến cuộc sống an yên

Người Việt tin rằng, khi lòng thành kính – suy nghĩ thiện lành được gửi vào lời khấn, trời đất sẽ thấu hiểu và chứng giám.

🥥 Mâm lễ vật cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?

Tùy từng địa phương và điều kiện gia đình, mâm cúng có thể khác nhau. Tuy nhiên, một số lễ vật thường thấy gồm có:

🌼 Miền Bắc

• Cơm rượu nếp

• Bánh tro (bánh gio)

• Trái cây theo mùa

• Xôi – chè

• Hoa tươi

• Hương – Nến – Nước

• Vàng mã

🌼 Miền Trung

• Cơm rượu nếp

• Bánh tro

• Trái cây

• Chè kê

• Thịt vịt (ở một số nơi)

• Hoa – Hương – Rượu nếp – Nước

🌼 Miền Nam

• Cơm rượu

• Bánh ú tro

• Chè trôi nước

• Trái cây

• Hoa – Hương – Rượu nếp – Nước

• Vàng mã

Quan trọng nhất là lòng thành tâm, không cần quá cầu kỳ hay phô trương.

🙏 Ý nghĩa của văn khấn Tết Đoan Ngọ

Văn khấn là cầu nối giữa con cháu và tổ tiên, giữa con người và thần linh. Khi đọc văn khấn, người khấn sẽ:

• Gửi lời tri ân tổ tiên

• Trình bày tâm nguyện

• Cầu xin bình an – sức khỏe – may mắn

Lời khấn giống như một hình thức gửi gắm năng lượng thiện lành, giúp gia chủ an tâm hơn trong năm mới.

📜 Văn khấn Tết Đoan Ngọ trong nhà

Nam mô A di đà phật! (3 lần)

Con lạy chín phương trời, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy cao tằng Tổ khảo, cao tằng Tổ tỷ, thúc bá, huynh đệ, cô dì, tỷ muội nội ngoại họ …

Tín chủ chúng con là: …
Hiện đang cư trú tại: …

Hôm nay là ngày mùng 5/5 âm lịch, nhằm ngày Tết Đoan Ngọ, tín chủ chúng con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, lễ vật dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần, cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ…. Cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)

📜 Văn khấn Tết Đoan Ngọ ngoài sân

Nam mô A di đà phật! (3 lần)

Con lạy chín phương trời, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần.
Con kính lạy cao tằng Tổ khảo, cao tằng Tổ tỷ, thúc bá, huynh đệ, cô di, tỷ muội nội ngoại họ …

Tín chủ chúng con là: …
Hiện đang cư trú tại: …

Hôm nay là ngày mùng 5/5 âm lịch, nhằm ngày Tết Đoan Ngọ, tín chủ chúng con thành tâm sắm lễ, hương hoa trà quả, lễ vật dâng lên trước án.

Chúng con kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng, Chư vị Đại Vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần. Cúi xin các Ngài giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.

Chúng con kính mời các cụ Tổ Khảo, Tổ Tỷ, chư vị Hương linh gia tiên nội ngoại họ… Cúi xin các vị thương xót con cháu chứng giám tâm thành thụ hưởng lễ vật.

Tín chủ con lại kính mời các vị Tiền chủ, Hậu chủ tại nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, độ cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Bốn mùa không hạn ách, tám tiết hưởng bình an thịnh vượng. Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A di Đà Phật! (3 lần)

🔔 Một vài lưu ý khi cúng Tết Đoan Ngọ

Bạn nên lưu ý:

✔ Lau dọn bàn thờ sạch sẽ trước khi cúng
✔ Chuẩn bị mâm lễ gọn gàng, tinh tươm
✔ Ăn mặc lịch sự, trang nghiêm khi khấn
✔ Tâm phải thành kính – hướng thiện – không tham, không sân, không cầu điều xấu cho ai

🌟 Kết luận

Tết Đoan Ngọ không chỉ là một ngày “diệt sâu bọ”, mà còn là dịp:

🌺 Chăm sóc sức khỏe
🌺 Gắn kết gia đình
🌺 Tri ân tổ tiên
🌺 Gìn giữ nét đẹp văn hóa Việt

Hy vọng bài viết giúp bạn hiểu rõ hơn về ngày Tết đặc biệt này và có thể thực hiện nghi lễ đúng – đủ – trọn nghĩa.